Ep41 รู้ได้อย่างไรว่าเป็นใจสั่นแบบ AF ?

สาเหตุของ อาการ ใจสั่น ที่พบบ่อยใน ผู้สูงอายุ ก็คือ โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ ที่เรียกว่า หัวใจสั่น แบบ AF (atrial fibrillation) เป็น ภาวะที่ หัวใจมีการเต้นที่ผิด จังหวะ แบบไม่สม่ำเสมอเลย(total irregularity) พบมากในกลุ่ม ผู้สูงอายุ หรือ ผู้ป่วยที่มีโรคหัวใจ เช่น ลิ้นหัวใจตีบหรือรั่ว, โรคกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง, ไทรอยด์เป็นพิษ ภาวะหัวใจสั่นแบบ AF นี้จะทำให้ ผู้มีอาการ หรือ ไม่มีอาการก็ได้ แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า เรามีอาการใจสั่นแบบAF แล้ว

โรคใจสั่น แบบAF คืออะไร? โดยปกติ หัวใจ คนเราจะเต้น 80-90ครั้ง/นาที และจะต้องมีจังหวะที่สม่ำเสมอ อาจจะมี ช้าบ้าง เร็วบ้าง ตามการกระตุ้นของระบบประสาทอัตโนมัติ ในร่างกายเช่น โมโห, ตกใจ, หรือ ภาวะความเจ็บป่วยบางอย่าง เช่น เป็นไข้, ร่างกายขาดน้ำ ปัจจัยเหล่านี้ก็มักจะทำให้หัวใจเต้นเร็ว แต่ต้องเต้นแบบสม่ำเสมอนะครับ ลักษณะ พิเศษของ ใจสั่นแบบ AF นี้ คือ จังหวะการเต้นของหัวใจใน ผู้ป่วยกลุ่มนี้ จะไม่สม่ำเสมอเลย โดยที่อัตราการเต้นอาจจะ ช้า หรือ เร็วก็ได้ แต่ส่วนใหญ่จะอยู่ในช่วง 100-130ครั้ง/นาที

ใจสั่นAFเต้นแบบไหน

ในภาพบน เปรียบเทียบการเต้นหัวใจแบบปกติ คือ มีความสม่ำเสมอ ในขณะที่การเต้นหัวใจแบบ AF หัวใจใจจังหวะการเต้นไม่สม่ำเสมอเลย บางจังหวะก็ช้า บ้างเร็วบ้าง เต้นพริ้วระรัว

ผู้ป่วยกลุ่มนี้ อาจจะมีใจสั่น AF เกิดขึ้น เป็นแค่ชั่วคราว แต่ก็เป็นไม่นานกว่า1สัปดาห์ แล้วหายเองได้สลับเป็น หัวใจเต้นปกติ แบบนี้เรียกว่า ใจสั่นAF แบบชั่วคราว ในขณะที่ผู้ป่วยบางคนมี หัวใจสั่นแบบ AF ต่อเนื่องมากกว่า1ปี โดยที่ไม่มีจังหวะที่หัวใจกลับมาเต้นปกติเลยในเวลา1ปี ผู้ป่วยกลุ่มนี้ ก็จะเป็น ใจสั่น AF แบบถาวร โอกาสที่หัวใจจะกลับมาเต้นเป็นปกติเองจึงน้อยมาก

แพทย์มีวิธีการตรวจรู้ได้อย่างไรว่าใจสั่นแบบ AF ?

ในผู้ป่วยที่มี อาการใจสั่น AF แบบชั่วคราว จะมีความยากในการวินิจฉัยโรค ทั้งนี้ เป็นเพราะว่า เวลาที่ ผู้ป่วย ไปพบแพทย์ อาจจะเป็นช่วงที่ผู้ป่วย ยังไม่ได้ เกิด ภาวะใจสั่นAF หัวใจยังเต้นปกติอยู่ ทำให้แพทย์ตรวจไม่พบ ความผิดปกติ ไม่ว่า จะเป็น การตรวจร่างกาย หรือ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ(ECG) สิ่งที่จะยืนยันว่า ผู้ป่วยมีปัญหา ใจสั่นAF จริงๆก็คือ

การได้ตรวจ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ ขณะที่ผู้ป่วยมีอาการ ใจสั่น

ผู้ป่วยที่เป็น ใจสั่นAF แบบถาวร ก็สามารถตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจบอกได้เลย เพราะ ผู้ป่วยมีใจสั่นAFตลอเวลาอยู่แล้ว แต่ปัญหาในกลุ่มที่เป็นใจสั่น AF แบบชั่วคราว การตรวจเวลาที่ผู้ป่วยมีอาการใจสั่น ก็อาจจะเป็นเรื่องยาก เพราะ เวลาที่มีอาการใจสั่นผู้ป่วยยังอยู่ที่บ้าน หลายครั้งที่ผู้ป่วยใช้เวลาเดินทางมาโรงพยาบาล หรือ คลินิก เพื่อตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ก็อาจจะไม่ทัน เพราะ ใจสั่นAF นั้นได้กลับมาเป็นจังหวะหัวใจเต้นปกติแล้ว

แพทย์ จึงมักจะใช้การตรวจ คลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบ ติดตามตัวกลับไปบ้านเลย (Holter monitoring) ซึ่งเครื่องนี้จะอยู่กับตัวเราตลอด 48 ชั่วโมง และจะบันทึก คลื่นไฟฟ้าหัวใจตลอดเวลา แต่ปัญหาสำคัญคือ ขณะที่ติดเครื่องติดตามนี้อยู่ แต่ผู้ป่วยไม่เกิดอาการใจสั่นปรากฎให้เห็นเลย การตรวจวิธีนี้ก็อาจจะบอกอะไรไม่ได้

แต่ก็ยังมีวิธี เบื้องต้นที่ ผู้ป่วยสามารถตรวจ หรือ สังเกตุ ตัวเองที่บ้าน ในยามที่เกิดภาวะ ใจ สั่นAF ขึ้นมา โดยการ คลำชีพจร ตัวเอง โดยตำแหน่ง ที่คลำได้ง่าย ก็คือ ข้อมือ บริเวณที่ใกล้กับ โคนนิ้วโป้ง โดย การตรวจหา อัตราการเต้นต่อนาที และ จังหวะหรือความสม่ำเสมอ ในการเต้นของชีพจร ซึ่งข้อมูลจากการคลำชีพจรในเวลาเดียวกับที่ ผู้ป่วยมีอาการ ผิดปกตินั้น จะเป็นข้อมูลที่สำคัญให้กับแพทย์

การสังเกตุอาการตัวเองขณะใจสั่นAF

เวลาที่เกิดใจสั่นAF ผู้ป่วยบางส่วนก็จะไม่มีอาการ ไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าใจกำลังเต้นแบบAF อยู่ บางคนก็จะรับรู้ได้ถึงอาการหัวใจเต็นแรง เต้นเร็วผิดจังหวะ แน่นหน้าอก หายใจไม่เต็มอิ่ม วิงเวียน หน้ามืด อ่อนเพลีย แต่อาการเหล่านี้ ก็ไม่สามารถบอกได้ว่า เกิดจาก ใจสั่นAF การจับชีพจร ขณะมีอาการที่บ้านขณะที่มีอาการ เท่านั้นที่จะช่วยเป็นข้อมูลให้แพทย์วินิจฉัยโรคได้ง่ายขึ้น

หลังจากที่แพทย์ทราบว่า ผู้ป่วยมีใจสั่นAF แล้ว ไม่ว่าจะเป็นแบบชั่วคราว หรือ แบบถาวรก็ตาม สิ่งที่แพทย์จะต้องสืบค้นต่อไปก็คือ ผู้ป่วยคนนี้มีโรคหัวใจที่เป็นต้นเหตุของ ใจสั่นAF นี้ซ่อนอยู่หรือไม่? ไม่ว่าจะเป็นการตรวจร่างกาย การเอกซ์เรย์ปอด และ สำคัญที่สุดก็คือ การตรวจเอคโคหัวใจ หลายครั้งที่ตรวจพบว่า ผู้ป่วยมีโรคลิ้นหัวใจซ่อนอยู่

ที่มาของข้อมูลบางส่วน atrial fibrillation

นพ.วิโรจน์ ตันติโกสุม

ชีวา บางใหญ่ นนทบุรี

ศูนย์พักฟื้นผู้ป่วย และ ผู้สูงอายุ

คลินิกกายภาพ

ศูนย์ไตเทียม และ ผ่าตัดเส้นฟอกไต

ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ
ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ
ศูนย์ดุแลผู้สูงอายุ
ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ

เวปไซด์ ชีวา www.chewa.co.th

เดินทางมา ชีวา  https://goo.gl/maps/CgcGgE6uieUn1naM9

คุยกับเรา ชีวา   https://lin.ee/k8UqBKr

ชีวา  เป็นศูนย์บริการทางการแพทย์ ตั้งอยู่ใน ซอยกันตนา  ใกล้ โรงพยาบาลบางใหญ่  บางใหญ่ นนทบุรี    

      การบริการประกอบไปด้วย

                  ศูนย์พักฟื้น และ ดูแลผู้สูงอายุ  แบบพักรายเดือน และ รายวัน  เหมาะสำหรับผู้สูงอายุ หรือ ผู้ป่วยที่ต้องการการ ดูแลทางการพยาบาล, ทำกายภาพบำบัด, รอฟอกไตทางหลอดเลือด , ดูแลการล้างไตทางหน้าท้อง 

                 ศูนย์ฟื้นฟูอัมพาตและ คลินิกกายภาพบำบัด  สำหรับผู้ป่วยอัมพาต ที่ต้องการการทำกายภาพแบบเข้มข้น         

                 ศูนย์ไตเทียม และ ผ่าตัดเส้นฟอกไต  โดยผู้ป่วยที่ใช้สิทธิประกันสังคม หรือ บัตรทอง ไม่เสียค่าใช้จ่ายในการฟอกไต ส่วนการผ่าตัดเส้นฟอกไต โดยศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านหลอดเลือด  ผู้ป่วย บัตรทอง ไม่เสียค่าใช้จ่ายในการผ่าตัดเส้นฟอกไต  ส่วน ผู้ป่วยสิทธิประกันสังคม สามารถเบิกค่าผ่าตัดเส้นฟอกไตได้ตามสิทธิ  

             คลินิกโรคหัวใจ  ตรวจรักษาโดย อายุรแพทย์หัวใจและหลอดเลือด

Key word

ชีวา , ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ , ศูนย์ไตเทียม , ศูนย์ฟอกไต , ไตวาย , ฟอกไตไม่เสียค่าใช้จ่าย ,  คลินิกกายภาพบำบัด , คลินิกโรคหัวใจ , คลินิกกายภาพบำบัด , ฟอกไตทางหลอดเลือด , ล้างไตทางหน้าท้อง, ทำเส้นฟอกไต , ฟอกไตบัตรทอง, คลินิกผ่าตัดเส้นฟอกไต, อัมพาต