อยากรู้ว่า ไตวาย ต้องตรวจอะไร?

แพทย์ ใช้อะไรในการวินิจฉัย โรค ไตวาย?

เรามักจะเข้าใจว่า โรคไตวายเรื้อรัง ต้องมีอาการ ปัสสาวะผิดปกติ แต่ในความเป็นจริง ผู้ป่วยโรค ไตวายเรื้อรัง ในระยะแรกมักจะไม่มีอาการแสดงให้เห็น อีกทั้ง อาการของกลุ่มคนที่เป็นโรคนี้ แม้ว่าจะเป็น โรคไตวาย ระยะที่รุนแรง ก็ สามารถมีลักษณะอาการได้หลายรูปแบบ เช่น อ่อนเพลีย, เบื่ออาหาร, ผอมลง, ซีด, นอนไม่หลับ ดังนั้น การใช้ อาการ อย่างเดียว จึงไม่สามารนำมาใช้บอกได้ว่า ผู้ป่วย ไต วาย แล้วหรือยัง

หน้าที่หลักอันหนึ่งของไต ก็คือการกรอง สารน้ำ ที่อยู่ในหลอดเลือด ผ่านเข้ามาในท่อไต ดังนั้น แพทย์ จึง ต้องหา ค่า อัตราการกรองนี้ ในการบอก ความสมบรูณ์ของไต แต่การวัดค่าดังกล่าวนี้ไม่มีเครื่องมือที่สามารถใช้วัดได้โดยตรง ต้องอาศัยการคำนวณจากสูตร โดยใช้ การตรวจเลือด เพื่อหา ระดับครีเอตินินในเลือด แล้วนำมาคำนวณ ร่วมกับ อายุ, เพศ, เชื้อชาติ จึงจะได้ค่าตัวเลข ที่เรียกว่า อัตราการกรองที่ไต เรียกว่า Glomerular filtration rate (GFR) มีหน่วยเป็น ม.ล./นาที/1.73ตรม

อยากรู้ว่า ไตวาย ต้องตรวจอะไร?

ค่าอัตราการกรอง (GFR) ควรมีค่าเท่าใด?

ค่าปกติของ อัตราการกรองที่ไต หรือ GFR จะแปรตามอายุของ ผู้ป่วย เช่นในผู้ใหญ่วัยกลางคน มี GFRทีปกติ ได้ถึง 100-120 (หมายเลข1 ในภาพบน) ในขณะที่ผู้สูงอายุ 70ปี มีค่า GFR ที่ปกติ อยู่ที่ 70 โดยที่มิได้เป็นโรคไต (หมายเลข2 ในภาพบน) สำหรับผู้ที่มีค่าGFR น้อยกว่า 60 และ ผู้ป่วยมี ค่าGFR ที่ต่ำนี้ มีระดับที่ต่ำอย่างต่อเนื่องนานมากกว่า3เดือน (หมายเลข3 ในภาพบน) ก็ให้ถือว่า เป็นเกณฑ์ข้อหนึ่งที่บ่งชี้ว่า ผู้ป่วยมีภาวะการทำงานของไตที่ลดลง หรือ เป็น ไตวาย แบบเรื้อรัง

อยากรู้ว่า ไตวาย ต้องตรวจอะไร?

อย่างไรก็ตาม นอกจากการตรวจ อัตราการกรองที่ไตนี้จะช่วยในการวินิจฉัยโรค ไตวายเรื้อรัง นี้แล้ว การตรวจหา ร่องรอยที่บอกว่า ไตมีการถูกทำลาย เช่น ตรวจพบ โปรตีนรั่วในปัสสาวะ, อัลตราซาวนด์พบว่า ไตมีขนาดเล็กลง ก็ล้วนเป็น หลักฐานที่สนับสนุนว่า ผู้ป่วยมีไตที่ถูกทำลายจนเข้าสู่ภาวะไตวาย แบบเรื้อรัง

ในผู้ป่วยที่เข้าสู่ภาวะไตวายเรื้อรัง แล้ว และมีระดับGFR ที่ลดลง จนต่ำกว่า 15 ซึ่งเป็นค่าที่บ่งบอกว่า ไตไม่ทำงานโดยสิ้นเชิง (หมายเลข4ในภาพบน) ซึ่งในระยะนี้ ผู้ป่วยก็จะมีอาการของ ไตวายที่ชัดเจน การรักษา ในระยะท้ายนี้จึงต้องใช้ วิธีการรักษาที่สามารถทำงานแทนการทำงานของไตได้ เช่น การปลูกถ่ายไต- kidney transplant , การฝอกไต ด้วย การล้างหน้าท้อง-peritoneal dialysis หรือเปลี่ยนถ่ายเลือด- hemodialysis

อยากรู้ว่า ไตวาย ต้องตรวจอะไร?

การกรองที่ไต คืออะไร?

หน้าที่หลักของไต ส่วนหนึ่งคือ การกรอง- Filtration การกรองในที่นี้ หมายถึง การผ่านของสารน้ำ เกลือแร่ สารที่มีโมเลกุลขนาดเล็ก ผ่านผนังหลอดเลือด ออกมาสู่ ท่อไต บริเวณที่เรียกว่า โบว์แมน แคปซูล

ในภาวะปกติ หัวใจจะบีบตัวส่งเลือดออกมาจากหัวใจ 5ลิตรใน1นาที (หมายเลข1 ในภาพบน) เลือดจะถูกส่งลงและบางส่วนของเลือดที่ส่งลงมานี้ คือ ประมาณ 1ลิตรจะผ่านไปที่ หลอดเลือดไต(หมายเลข2 ในภาพบน) เลือดจะผ่านหลอดเลือดฝอยขนาดเล็กมาก กระจายไปตามหน่วยย่อยของไต-nephron ซึ่งมีนับล้านหน่วย

อยากรู้ว่า ไตวาย ต้องตรวจอะไร?

รู้จักหลอดเลือดไต

หลอดเลือดฝอยขนาดเล็กนี้ จะนำเลือดไปยัง หน่วยย่อยของไต (หมายเลข1ในภาพบน) เพื่อทำการกรอง บริเวณที่ท่อไต และ หลอดเลือดมาแนบชิดกัน เรียกว่า โบว์แมน แคปซูล ( หมายเลข2ในภาพบน )

อยากรู้ว่า ไตวาย ต้องตรวจอะไร?

ที่มาของตัวเลขที่แสดง ค่า GFR

เลือดจำนวน 1ลิตร ที่ผ่านหลอดเลือดไต ใน1นาที จะประกอบด้วย สารน้ำ-plasma และ เกลือแร่ 600ม.ล. ที่เหลือ อีก400ม.ล. เป็นส่วนของเม็ดเลือด และโปรตีน ส่วนที่เป็นสารน้ำนี้ จะเป็นส่วนที่สามารถซึมผ่านผนังหลอดเลือด, ผนังท่อไต และเข้าไปในท่อไต ที่เรียกว่า การกรอง โดยปริมาณสารน้ำนี้ จะผ่านได้ 20% ของสารน้ำที่มีคือ 600 ม.ล. หรือ 120 ม.ล. ซึ่งตัวเลข 120 นี้ จึงเป็นที่มาของค่า GFR ที่ใช้ในการประเมิน ประสิทธิภาพการทำงานของไต

ส่วนประกอบของเลือดที่เป็น โปรตีนและเม็ดเลือด ส่วนนี้จะไม่สามารถผ่านการกรองเข้ามาในท่อไตได้ นอกเสียจากว่า เนื้อไต มีการถูกทำลายจนทำให้ โปรตีน โดยเฉพาะ อัลบูมิน หรือ เม็ดเลือดแดง รั่วผ่านเข้าไปในท่อไต ทำให้ แพทย์ สามารถตรวจพบ โปรตีนในปัสสาวะ ได้ ดังนั้น การตรวจพบ โปรตีน ในปัสสาวะ จึงเป็น สัญญาณ อย่างหนึ่งของการที่ไตกำลังถูกทำลาย

อยากรู้ว่า ไตวาย ต้องตรวจอะไร?

กว่าจะมาเป็นปัสสาวะ

หลายคน อาจสงสัยว่า ในเมื่อ สารน้ำที่ผ่านการกรองมานั้น มีมากถึง 120ม.ล./นาที (หมายเลข1 ในภาพบน) ซึ่งนั้นหมายถึงว่า คนเราจะมีสารน้ำหรือปัสสาวะ ออกมา 180ลิตร/วัน แต่ในความเป็นจริง ปัสสาวะโดยปกติจะออกมาเพียง 1-2ลิตร/วัน (หมายเลข3 ในภาพบน) ที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่า สารน้ำ ปริมาณมหาศาล ที่ผ่านการกรองเข้ามาในท่อไตนั้น จะถูกเซลล์ที่ท่อไตดูดกลับ-reabsorb ทำให้ สารน้ำ หรือเกลือแร่ ไหลกลับผ่านเข้ามาอยู่ในหลอดเลือดอีกครั้ง หน้าที่ดังกล่าวนี้ของไต เป็นหน้าที่ในอันที่จะรักษาระดับสารน้ำ หรือ ระดับเกลือแร่ ในร่างกายให้มีระดับที่เหมาะสม

นพ.วิโรจน์ ตันติโกสุม

ชีวา บางใหญ่ นนทบุรี

ศูนย์พักฟื้นผู้ป่วย และ ผู้สูงอายุ ชีวา

ศูนย์ไตเทียม และ ผ่าตัดเส้นฟอกไต

คลินิกกายภาพบำบัด

ชีวา
ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ
ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ

เวปไซด์ ชีวา www.chewa.co.th

เดินทางมา ชีวา  https://goo.gl/maps/CgcGgE6uieUn1naM9

คุยกับเรา ชีวา   https://lin.ee/k8UqBKr

โทร ได้ทุกวัน 0909250096 0969088890

ชีวา  เป็นศูนย์บริการทางการแพทย์ ตั้งอยู่ใน ซอยกันตนา  ใกล้ โรงพยาบาลบางใหญ่  อำเภอ บางใหญ่ นนทบุรี    

      การบริการประกอบไปด้วย

                  1 ศูนย์พักฟื้น และ ดูแลผู้สูงอายุ  ทั้งแบบพักรายเดือน และ รายวัน  เหมาะสำหรับ ผู้สูงอายุ หรือ ผู้ป่วยที่ต้องการการ ดูแลทางการพยาบาล, ทำกายภาพบำบัด หลังอัมพาต หรือ ผ่าตัดข้อ กระดูก, รอฟอกไตทางหลอดเลือด , ดูแลการล้างไตทางหน้าท้อง 

                 2 ศูนย์ฟื้นฟูอัมพาตและ คลินิกกายภาพบำบัด  สำหรับผู้ป่วยอัมพาต ที่ต้องการการทำกายภาพแบบเข้มข้น รายเดือน หรือ ทำกายภาพบำบัดแบบไปกลับ       

                 3 ศูนย์ไตเทียม และ ผ่าตัดเส้นฟอกไต  โดยผู้ป่วยที่ใช้สิทธิประกันสังคม หรือ บัตรทอง ไม่เสียค่าใช้จ่ายในการฟอกไต     ส่วนการผ่าตัดเส้นฟอกไต โดยศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านหลอดเลือด  ผู้ป่วย บัตรทอง ไม่เสียค่าใช้จ่ายในการผ่าตัดเส้นฟอกไต  ส่วน ผู้ป่วยสิทธิประกันสังคม สามารถเบิกค่าผ่าตัดเส้นฟอกไตได้ตามสิทธิ  

             4 คลินิกโรคหัวใจ  ตรวจรักษาโดย อายุรแพทย์หัวใจและหลอดเลือด

Key word

ชีวา , ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ , ศูนย์ไตเทียม , ศูนย์ฟอกไต , ไตวาย , ฟอกไตไม่เสียค่าใช้จ่าย ,  คลินิกกายภาพบำบัด , คลินิกโรคหัวใจ , คลินิกกายภาพบำบัด , ฟอกไตทางหลอดเลือด , ล้างไตทางหน้าท้อง, ทำเส้นฟอกไต , ฟอกไตบัตรทอง, คลินิกผ่าตัดเส้นฟอกไต, อัมพาต